[جامعه شناسی تاریخی دینی عاشورا ] ویدئوکلیپ 7- خبرگزاری ایکنا/ 13 مرداد 1402

[1 1 1 1 1 ]

1 7- 1 1/ 13 مرداد 1402

کد خبر: ۴۱۵۹۶۶۵

تاریخ انتشار : ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ - ۰۰:۲۰

اجتماعی » جامعه

عاشورا؛ تلاقی نگاه سکولار یزیدی و الهیاتی امام حسین(ع) + فیلم

جامعهشناسی تاریخی - دینی عاشورا/ ۷

جامعهشناسی تاریخی - دینی عاشورا نشان میدهد که نگاه سکولار یزیدی با نوع نگاه الهیاتی حسین بن علی(ع) و کنشگران اصلی رخداد عاشورا که بنیهاشم هستند، با هم تلاقی پیدا کرده و حادثه عاشورا را شکل میدهند.

در بین وقایع تاریخ اسلام، کمتر واقعهای به گستردگی، تأثیرگذاری و ماندگاری عاشورا میتوان یافت. واقعهای که سراسر دنیا را به جوش و خروش درمیآورد و همه ساله مراسم سوگواری و عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) با شور و شکوه فراوان برگزار میشود. چنین واقعه باشکوهی با نقش مهمی که در حیات مسلمانان داشته است، شایسته بررسی و مطالعه علمی از زوایای گوناگون است تا بیش از پیش شناخته شود.

سیدمحمود نجاتیحسینی، دینپژوه و مدیر گروه دین انجمن انسانشناسی ایران به مناسبت ماه محرم در سلسله مباحثی با عنوان «جامعهشناسی تاریخی - دینی عاشورا» که به همت ایکنا ضبط شده است، به بیان نکاتی درباره فرآیند عاشورا از نگاه تاریخی و جامعهشناسی پرداخته است که فیلم و متن جلسه هفتم را در ادامه میبینید و میخوانید

در جلسه قبل در مورد الگوی مثلث سه نوع نگاه و تلاقی آنها در رخداد تاریخی - دینی عاشورا صحبت کردم و گفتم که یک نگاه، نگاه کاملاً سیاسی شده و یک سیاست فرهنگی خیلی خاصی است و آن نگاه رژیم غاصب وقت یعنی یزید بن معاویه به مردم، دین و اجتماع مسلمین است و کاملاً مشخص است که این نگاه آن گونه که در مطالعات دقیق عاشوراپژوهی مشخص و فاکتهای آن گفته میشود، از نگاه جامعهشناسی و امروزی یک نگاه سکولار، عرفی و بریده از الهیات و قرآن است و حتی در شعر معروفی که به یزید نسبت داده میشود، این نگاه کاملاً روشن است.

گفته میشود که یزید آدم رمانتیکی بوده و به عنوان جوان عرب تحت تأثیر فرهنگ جاهلی بوده که معلقات سبع او معروف است و از طرفی هم شعر، رقیب بزرگ دین، الهیات، فقه، حدیث و تفسیر بوده است و همچنان در صدر اسلام نیز نه به اندازه قبل از اسلام که معلقات وجود داشته است، ولی به هر حال رگ و ریشه عرب جاهلی با شعر فخیم و وزین و مسجع درهم آمیخته است و ظاهراً گفته میشود که یزید یک بیت شعری دارد که یا قبل و یا بعد از اینکه حادثه غمبار و تراژدیک عاشورا رخ میدهد، این بیت شعر را میگوید و نشان میدهد که این آدم و حکومتش باوجود روحیه دینی و فرمالیزم دینی، سکولار است. مضمون شعر این است که میگوید؛ «هیچ خبری از آسمان نیست و نخواهد آمد و بنی هاشم خود را دست انداختهاند.» این شعر منسوب به یزید است، اما به هر حال نوع نگاه سکولار یزیدی با نوع نگاه الهیاتی حسین بن علی و کنشگران اصلی رخداد عاشورا که بنیهاشم هستند، با هم تلاقی پیدا میکنند و حادثه عاشورا را شکل میدهند.

Play Video

کد ویدیو دانلود

فیلم اصلی

من در این زمینه تعبیری دارم که با توجه به این نگاه، در این مثلث میبینید که ایمان مؤمنانه امام حسین(ع) و یاران بسیار محدودش و همچنین تقوای ستیز و زهد و پرهیزی که حسین بن علی دارد را باید در باورشناسی، گفتارشناسی، پراکسیولوژی، کردارشناسی و همچنین در ارزششناسی نظام فکری و عقیدتی حسین بن علی سراغ گرفت. اینها به مصاف خلق و خو و فرهنگ پیشااسلامی و حتی ضداسلامی عرب جاهلی رفتند.

برای همین گفته شد که از منظر جامعهشناسی تاریخی - دینی که مورد بحث ماست، در وجه انسانشناسی، اتنوگرافی، اتنولوژی(قومشناسی) و حتی مطالعات فرهنگی آن، فرهنگ پوپولار و مردمپسندی که از لحاظ تخصصی، حاکم بر زندگی عرب جاهلی در صدر اسلام و به ویژه در دوره حسین بن علی است، خلق و خوی عرب جاهلی بسیار مهم است و این خلق و خوست که به عنوان فرم غالب و فرمت قالب تشکیل دهنده سبک زندگی مردمپسند است و این مردمان اسمی از اسلام، امامت و نبوت شنیدهاند، اما اکثریت آنها هیچ انس و الفتی با رسم نبوت و امامت و گفتمان شیعی و ایدئولوژی عقیدتی - سیاسی مهم حسین بن علی که ظلمستیز، روشنگرانه، آگاهیبخش است، ندارند و آنگونه که حسین بن علی در خطبهها، شعار و بیاناتش که مانیفست حسین بن علی است، میگوید من نه برای حکومت و سیادت و نه برای برتری و تفاخر و نه برای ظلم و برهم زدن نظم قیام نکردم، بلکه برای احیای نبوت، تثبیت امامت و تصحیح رویه و روال دینداری و احیای قرآن و بازگرداندن قرآن و سنت پیامبر(ص) و علی(ع) به زندگی مسلمین قیام کردم. ببینید این مسئله چقدر تفاوت دارد و باید فرهنگ عرب جاهلی را بیشتر بشکافیم که در ادامه بحث بیشتر در این باره خواهم گفت.

انتهای پیام

مطالب مرتبط

چهار نگاه کلیدی برای فهم عاشورا

نگاه امام حسین(ع) به حکومت یزیدی و مردم زمانه + فیلم

عاشوراشناسی؛ از گفتار تا کردار امام حسین(ع) + فیلم

چرا کنشگران اصلی عاشورا فقط بنیهاشم بودند + فیلم

بررسی درسهای عاشورا برای دنیای مدرن + فیلم

عاشورا چگونه در یک فرآیند تاریخی شکل گرفت + فیلم